تونس در آستانه اولین انتخابات بعد از تحولات

علی ولیقلی‌زاده،

پژوهشگر مسائل جغرافیای سیاسی و ژئوپلیتیکی

 

kft4cas6njjcwg206h8y.jpg

بعد از بحث‌های طولانی پیرامون زمان برگزاری نخستین دوره انتخابات تونس پس از تحولات مهم داخلی موسوم به انتخابات مجمع مؤسسان، سرانجام دولت انتقالی 23 اکتبر را به‌عنوان تاریخ نهایی برگزاری این انتخابات حساس برگزید. اما با توجه به چند بار وقفه در تاریخ برگزاری، باز در آستانه تاریخ برگزاری مسئله‌ای که افکار عمومی داخلی و منطقه‌ای را بیش از پیش به خود مشغول کرده، موضوع آمادگی تونس برای برگزاری این انتخابات در شرایط فعلی است. 

در حال حاضر، فضای داخلی تونس در آستانه این انتخابات حساس که از آن به‌عنوان اولین دوره انتخابات آزاد در کل تاریخ تونس یاد می‌شود، بیش از آنکه با شور و هیجان انتخاباتی همراه باشد، تقریباً روزهای ناامن و بی‌ثباتی را تجربه می‌کند. بر همین اساس و در شرایط ناکامی وزارت کشور تونس در برقراری امنیت کامل در جامعه، کنترل کامل این انتخابات به کمیسیون عالی انتخابات تونس واگذار شده است. 


هرچند کمیسیون انتخابات تونس دلیل اصلی به تعویق افتادن این انتخابات را کمبود امکانات و برخی از مشکلات تدارکاتی اعلام کرده است، معمولاً در جغرافیای سیاسی انتخابات، به‌لحاظ روانشناسیِ انتخاباتی هرگونه تعویق احتمالی در روند برگزاری عادی انتخابات می‌تواند با پیامدهای منفی سیاسی، ‌اقتصادی، اجتماعی و امنیتی برای کشور به‌همراه باشد. به‌خصوص اینکه جامعه تونس در حال حاضر در دوره انتقالی نیز به‌سر می‌برد و این انتقال قبل از همه مستلزم برگزاری انتخابات آتی است. به اعتقاد کارشناسان سیاسی، شکست احتمالی روند انتقال سیاسی و دموکراتیک در تونس که در واقع پرچم‌دار تحولات سیاسی ـ اجتماعی در جهان عرب محسوب می‌شود، می‌تواند زنگ خطر مهمی برای تحولات جهان عرب باشد. شرایط فعلی می‌تواند علاوه بر تقویت رژیم‌های سرکوبگر عرب، مجدداً فضا را برای فعالیت گروه‌ها و جنبش‌های افراط‌گرا در تونس فراهم کند. 


در شرایط فعلی، بعد از گذشت چند ماه از سرنگونی دولت سابق، مقامات جدید تونس در شرایطی برای برقراری ثبات سیاسی تونس تلاش می‌کنند که دولت انتقالی به حمایت‌های اقتصادی و مالی بین‌المللی نیاز مبرم دارد. از نظر مردم تونس حل مشکلات اقتصادی کشور در گرو ایجاد توافق ملی در فضای اعتمادسازی بین گروه‌های مختلف است. بر این اساس، از یک طرف پیش‌بینی می‌شود با توجه به طولانی شدن فرایند برگزاری انتخابات، روزبه‌روز بر مشکلات اقتصادی تونس افزوده شود. از طرف دیگر نیز به اعتقاد برخی از گروه‌های سیاسی، با توجه به شرایط نامناسب اقتصادی و نیز ناآرامی‌های محیط داخلی تونس، شرایط موجود به‌هیچ‌وجه برای برگزاری انتخابات تونس مطلوب نیست. شایان ذکر است بازگشت مجدد ناآرامی‌ها و بی‌ثباتی سیاسی ـ اقتصادی به تونس می‌تواند به افزایش نگرانی‌ها در قبال روند صحیح انتقال دموکراتیک قدرت بینجامد. با توجه به شرایط فعلی تونس در آستانه انتخابات مجمع مؤسسان، فرید بلحاج، مدیر منطقه‌ای بانک جهانی در سیدنی استرالیا، در تحلیلی در روزنامه کاپیتالیس چنین می‌نویسد: «تونس در حال تجزیه است. مرزبندی‌های سیاسی، اجتماعی و اقتصادی عمیق شده است. تفاهم ضمنی میان شهروندان تونسی در برابر رژیم بن‌علی و رذایل و مفاسدش، به مرور کمرنگ می‌شود و جای آن را نگرانی پر می‌کند». 


هرچند به اعتقاد برخی از گروه‌های سیاسی، با توجه به مشکلات موجود، شرایط فعلی تونس به‌هیچ‌وجه برای برگزاری انتخابات مطلوب نیست، با این حال به‌نظر می‌رسد دلیل اصلی نبود شور و هیجان انتخاباتی در نزد مردم تونس در آستانه انتخابات را باید در جای دیگری جست‌وجو کرد. مردم تونس، پیش از هرچیز امید آنچنانی به احزاب سیاسی مختلف که از پایگاه مردمی مناسبی برخوردار نیستند ندارند. علاوه بر این، با توجه به طولانی شدن زمان برگزاری اولین دوره انتخابات کاملاً آزاد، با گذشت زمان اعتقاد مردم نسبت به سپری شدن واقعی روند انتقالی کاهش یافته است. این موضوع از این حیث حائز اهمیت زیادی است که استقبال کم مردم از این انتخابات می‌تواند به نتایجی مغایر با اهداف انقلابی مردم تونس منتهی شود. بدین ترتیب، احتمال دارد مجلسی شکل بگیرد که خارج از اراده عموم مردم عمل نماید و این شرایط به‌راحتی می‌تواند موجب شکست روند انتقال سیاسی و دموکراتیک در تونس باشد. 


براساس نظرسنجی مؤسسه بین‌المللی جمهوری‌خواهان، 79 درصد از شرکت‌کنندگان در این نظرسنجی در ماه مارس در رابطه با سؤالی در مورد میزان پیشرفت در روند انتقالی پاسخ مثبت داده‌اند که این میزان در ماه مه به 46 درصد کاهش یافته است. از طرف دیگر، هرچند 93 درصد شرکت‌کنندگان بر این عقیده‌اند که در انتخابات شرکت خواهند کرد، اما در حال حاضر شرایط جامعه خلاف آن را نشان می‌دهد. بر این اساس، علاوه بر نامناسب بودن شرایط امنیتی و اقتصادی تونس، به‌دلیل شناخت کم مردم از احزاب سیاسی و سردرگمی آنها در انتخاب نامزدهای خود، به‌هیچ‌وجه نمی‌توان شرایط موجود را برای انتخابات بهینه مردمی که بتواند بازتاب اهداف انقلابی مردم تونس باشد مطلوب دانست.


در مجموع، با توجه به شرایط فعلی، بعد از هشت ماه هنوز انتظارات مردم تونس به نتیجه نرسیده است و ادامه این روند به‌هیچ‌وجه به‌نفع انقلاب تونس نیست. مردمی که با شور و هیجان وصف‌ناپذیر انقلاب خود را شروع کردند، ناامیدی آنها در ابتدای مسیر مایه تعجب و شگفتی است و به‌راحتی می‌تواند موجب شکست انقلاب تونس باشد.

منبع: مؤسسه ابرار معاصر تهران

http://www.tisri.org/blog/module/Blog/Blog/page-2253.aspx?BlogName=TISRI&BlogPost=16

/ 0 نظر / 18 بازدید